Η απελευθέρωση της Κόνιτσας, το εμβληματικό γεφύρι της και ο Τσαβίτ Πασάς!

Το πέτρινο γεφύρι της Κόνιτσας λίγο μετά την απελευθέρωσή της από τους Τούρκους.

Την ημέρα της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων από τους Τούρκους (21/2/1913), στην Κόνιτσα υπήρχαν 4.000 Τούρκοι στρατιώτες, ανάμεσα στους ηγέτες των οποίων ήταν ο άγριος και εκδικητικός Τσαβίτ Πασάς που είχε καταφύγει στην Κόνιτσα μετά την ήττα του στην Κορυτσά της 6^ης Δεκεμβρίου 1912.

Από το φθινόπωρο του 1912, με την απελευθέρωση της Δ. Μακεδονίας από τον Ελληνικό Στρατό, πολλά χωριά της Επαρχίας της Κόνιτσας είχαν ήδη σηκώσει τη σημαία της Επανάστασης, με τον Δεσπότη της Κόνιτσας Σπυρίδωνα να στέκεται στο πλευρό των επαναστατών, αψηφώντας κινδύνους και απειλές των Τούρκων. 

Με την εμπλοκή στον αγώνα της απελευθέρωσης της Κόνιτσας και του Ελληνικού Στρατού η τύχη των Τούρκων είναι προδιαγεγραμμένη. Στις 21 Φεβρουαρίου ο Τσαβίτ Πασάς παίρνει την είδηση της παράδοσης των Ιωαννίνων και στις 22 Φεβρουαρίου, μαθαίνοντας την είδηση, οι Κονιτσιώτες ξεθαρρεύουν και όλοι -λαός, πρόκριτοι και Δεσπότης-  βγαίνουν στην αγορά. Την ίδια μέρα οι Τούρκοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την Κόνιτσα και μόλις έφυγε ο τελευταίος από αυτούς, ακούστηκε μια έκρηξη από τη μεριά του ποταμιού. Ο Τσαβίτ είχε υπονομεύσει με εκρηκτικά τη γέφυρα του Αώου και είχε δώσει εντολή να ανατιναχτεί.

Η ζημιά από την ανατίναξη της γέφυρας ήταν μικρή γιατί είχαν έγκαιρα αφαιρεθεί εκρηκτικά. Ορισμένες πηγές λένε ότι ο Δεσπότης είχε πληροφορηθεί το γεγονός και είχε πει στους τσοπαναραίους της περιοχής να αφαιρέσουν εκρηκτικά, αλλά άλλες πηγές λένε ότι ένας Τουρκοκονιτσιώτης αξιωματικός, ο Ρουστέμ Νταλίπ Βέης, φρόντισε ο ίδιος να μην καταστραφεί. Τελικά, όπως προαναφέρθηκε, η ζημιά ήταν μικρή και γρήγορα επιδιορθώθηκε. Η φωτογραφία δείχνει τις σκαλωσιές που στήθηκαν για την επισκευή της γέφυρας μετά την απόπειρα ανατίναξής της.

Αναφορικά με τα γεγονότα που ακολούθησαν, στις 23 Φεβρουαρίου ο Δεσπότης συγκροτεί επιτροπή με τον Γραμματέα του  Δόβα, τον σχολάρχη Παπακώστα, τον γιατρό Αδαμανατίδη και δυο Μουσουλμάνους η οποία πηγαίνει στη Μόλιστα και καλεί τον λοχαγό του Ελληνικού Στρατού Δ. Παπανικολάου να παραλάβει την πόλη.

Την επομένη, 24η Φεβρουαρίου 1913, Κυριακή της Τυρινής, όλος ο λαός της Κόνιτσας, Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι, συγκεντρώνονται στον Αη Γιάννη. Μπροστά ο Δεσπότης με τα αρχιερατικά του άμφια και δίπλα του οι παππάδες, οι δάσκαλοι,  οι χοτζάδες κι όλοι οι πρόκριτοι. Τα μάτια τους καρφωμένα στη Μακροράχη. Λίγο μετά τα μεσημέρι, φτάνει ο λοχαγός Δ. Παπανικολάου με το επιτελείο του και 1800 στρατιώτες και αντάρτες. Ο  γενναίος Λοχαγός χαιρετά τα πλήθη και όταν φτάνει στον Μητροπολίτη αφιππεύει, χαιρετά στρατιωτικά και ασπάζεται το χέρι του. Ο Σπυρίδων τον αγκαλιάζει, τον φιλάει και τον ευλογεί. Το ίδιο κάνουν και οι άλλοι αξιωματικοί. Ανταλλάσσουν ενθουσιώδεις προσφωνήσεις και στη συνέχεια όλοι μαζί κατευθύνονται προς τη μητρόπολη για τη δοξολογία. Η Κόνιτσα είχε ελευθερωθεί μετά από 496 χρόνια!

 

Υ.Γ. Αναφορικά με την εξέλιξη του καιρού τις τελευταίες μέρες του Φλεβάρη και τις πρώτες μέρες του Μάρτη, οι προαναγγελθέντες εδώ και αρκετές ημέρες Β-ΒΑ άνεμοι (οι Ορνιθίες του Αριστοτέλη) θα είναι οι πρωταγωνιστές. Αυτό σημαίνει ότι ο υετός βασικά  θα περιοριστεί στις ανατολικές και νότιες περιοχές της χώρας και κατά κανόνα δεν θα είναι σημαντικός. Πέρα από αυτά:

(α) Οι μέγιστες τιμές της θερμοκρασίας, ακόμα και στην ανατολική και τη νότια Ελλάδα, γενικά, δεν θα πέσουν κάτω από τις κανονικές (μέσες) τιμές τους.

(β) Ο παγετός την νύχτα και νωρίς το πρωί στο εσωτερικό της ηπειρωτικής χώρας κατά κανόνα θα είναι ασθενής.