Από τον χειμώνα στην άνοιξη!

(α) Από το Αυγό της Β. Πίνδου του Τάσου Ζιάκα και (β) "Το ξεθάρεμμα της πασχαλίτσας" του Τρύφωνα.

Υπάρχουν δύο βασικοί ορισμοί των εποχών σε ευρεία χρήση: ο αστρονομικός και ο μετεωρολογικός. Οι αστρονομικές εποχές ορίζονται με βάση τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες και στη διάρκειά τους  τα ποσά της ενέργειας που δέχεται η Γη από τον Ήλιο είναι σταθερά, καθοριζόμενα από τους νόμους της αστρονομίας και βασικά από τη γεωμετρία Ήλιου - Γης. Στη μετεωρολογία, η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη ανάλυση του έτους σε εποχές είναι η υποδιαίρεσή του σε τέσσερις τρίμηνες περιόδους και η συγκεκριμένη ανάλυση βασίζεται στον ετήσιο κύκλο της θερμοκρασίας.

Οι διαχρονικές αλλαγές του καιρού στις διάφορες εποχές δεν οφείλονται σε αλλαγές των ποσών της ηλιακής ενέργειας που φθάνουν στη Γη, αλλά είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού: (α) των συνθηκών που επικρατούν στη επιφάνεια του πλανήτη (παγοκάλυψη, χιονοκάλυψη, θερμοκρασίες ξηράς και θάλασσας) και επηρεάζουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και (β) του χρόνου που χρειάζεται η φύση (ατμόσφαιρα) να ξεπεράσει το παρελθόν και να ανταποκριθεί πλήρως στα νέα ενεργειακά δεδομένα που συνεχώς δημιουργούνται.

Τα παραπάνω εξακολουθούν να ισχύουν και με την κλιματική αλλαγή, αλλά τώρα πλέον προστίθεται συνεχώς στο σύστημα θερμότητα εκ των έσω. Αυτή είναι η αιτία που το φθινόπωρο έρχεται όλο και πιο αργά, οι χειμώνες διαρκούν λιγότερο και είναι θερμότεροι, στα τέλη της άνοιξης παρατηρούμε όλο και πιο συχνά θερμοκρασίες στα όρια του καύσωνα και τα καλοκαίρια βιώνουμε πλέον εντονότερους και μεγαλύτερης διάρκειας καύσωνες. Με αυτή την έννοια, οι άνθρωποι, επηρεάζοντας τη θερμοκρασία του πλανήτη, έχουμε καταφέρει να αλλάξουμε την πορεία των εποχών.

Πρώτη του Μάρτη, σήμερα, με καιρό Β-ΒΑ ρεύματος που παρατείνει την αίσθηση του χειμώνα στις προσήνεμες περιοχές της χώρας και ταυτόχρονα φέρνει την άνοιξη πιο κοντά στις υπήνεμες περιοχές της και κυρίως στη Δ. Ελλάδα. Από τα ποδαρικά που μας έκανε ο Μάρτης τα τελευταία 50 χρόνια ξεχωρίζουν εκείνο του Μαρτίου του 1977, που χιόνιζε στην Αθήνα και όχι μόνο, και εκείνο του Μάρτη του 2002 με τα 25άρια ρεκόρ θερμοκρασίας του πρώτου δεκαημέρου του μήνα στη Θεσσαλία και αλλού. Όσο για το αν στην εξέλιξή του ο φετινός Μάρτης επιβεβαιώσει τον χαρακτηρισμό του «γδάρτη», κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Όμως, έχουμε μπει σε μια κλιματική πορεία που η συχνότητα και η ένταση των θερμών φαινομένων αυξάνονται, ενώ η συχνότητα και η ένταση των ψυχρών φαινομένων μειώνονται. Αυτό σημαίνει πως αν στατιστικά ο Μάρτης του 1987 συνέβαινε μια φορά κάθε 150 χρόνια, ένας παρόμοιος Μάρτης θα έρχεται πλέον μια φορά κάθε 200 ή 300 χρόνια.

Καλό μήνα σε όλους!