Τα αυθεντικά πρωτοβρόχια δεν έρχονται από τον βορρά!

Από πού έρχονται οι εποχές στην Ελλάδα;

Στη χώρα μας ο χειμώνας με τους βοριάδες του έρχεται από τον βορρά, η άνοιξη με τους νοτιάδες της από τον νότο, το καλοκαίρι με τα μελτέμια του από την ανατολή και το φθινόπωρο με τους γαρμπήδες του από τη δύση. Η άποψη ότι το καλοκαίρι έρχεται από την ανατολή ξενίζει κάπως, αλλά η επέκταση του Περσικού Χαμηλού προς την Α. Μεσόγειο είναι αυτή που σηματοδοτεί την εγκαθίδρυση της βασικής ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας τη συγκεκριμένη εποχή στην περιοχή μας. Σημειώνεται εδώ ότι το καλοκαίρι οι αφρικανικής προέλευσης θερμές αέριες μάζες δεν μεταφέρονται στην περιοχή μας με επιφανειακούς νοτιάδες. Ο μηχανισμός βασίζεται στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία της ανώτερης ατμόσφαιρας και στις περιπτώσεις των καυσώνων στις ειδικές συνθήκες πάνω από τα Βαλκάνια που εξαναγκάζουν τον αέρα σε καθοδική κίνηση.

 

Ποια είναι η συνήθης ατμοσφαιρική κυκλοφορία που φέρνει τα πρωτοβρόχια στην περιοχή μας;

Με βάση την παλιά κανονικότητα του κλίματός μας, τα πρωτοβρόχια έρχονται στην περιοχή μας -αρχής γενομένης από τη ΒΔ Ελλάδα- με τις ατμοσφαιρικές διαταραχές (βαρομετρικά χαμηλά) που κινούνται από τη Δ. Μεσόγειο προς τη Μαύρη Θάλασσα μέσω των Βαλκανίων. Η εκκίνηση αυτής της διαδικασίας σχετίζεται με την κάθοδο προς τη Δ. Μεσόγειο ενός κλάδου του πολικού αεροχειμάρρου που ως γνωστόν πηδαλιουχεί τα επιφανειακά βαρομετρικά συστήματα. Μελέτες του 20ού αιώνα έδειξαν ότι με την προαναφερθείσα διαδικασία στο χρονικό διάστημα από τα μέσα Σεπτεμβρίου έως τα τέλη Οκτωβρίου το χωρικό μέγιστο του ύψους του υετού στη χώρα μας εμφανίζεται στη ΒΔ Ελλάδα (Bartzokas, A., et al., 2003).

 

Τι αλλαγές μπορεί να φέρει η κλιματική αλλαγή στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία του φθινοπώρου στη χώρα μας;

Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση δεν είναι εύκολη. Η αίσθησή μου είναι ότι η συνήθης φθινοπωρινή κυκλοφορία της παλιάς κανονικότητας του κλίματος -που  περιγράφτηκε στην προηγούμενη απάντηση- έπαψε να είναι η κυρίαρχη κυκλοφορία. Η αίσθησή μου αυτή ενισχύθηκε από τα ευρήματα σχετικής μελέτης που εκπόνησαν συνάδελφοί μου στην ΕΜΥ. Στη συγκεκριμένη μελέτη, που είχε ως αντικείμενο τις ψυχρές εισβολές του φθινοπώρου στην περιοχή μας, βρέθηκε ότι την περίοδο 1982 - 2006 υπήρξε αυξητική τάση στη συχνότητα εμφάνισης ημερών με θερμοκρασίες στη στάθμη των 850 hPa χαμηλότερες από τις κανονικές (μέσες) τιμές. Ερμηνεύοντας το συμπέρασμα της μελέτης αυτής με όρους ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, θα λέγαμε ότι υπήρξε αύξηση της συχνότητας εμφάνισης μεσημβρινής κυκλοφορίας στην Α - ΝΑ Ευρώπη, με αποτέλεσμα την επικράτηση βόρειων ανέμων που προκαλούν πτώση της θερμοκρασίας στην Ελλάδα. Με άλλα λόγια, η μελέτη υπαινίσσεται αύξηση της συχνότητας εμφάνισης των ανέμων του βόρειου τομέα στην περιοχή μας, με παράλληλη ελάττωση της συχνότητας εμφάνισης Ν-ΝΔ ανέμων (Mita, K., et  al., 2008).

 

Ποια είναι η εκτίμησή σας για την μεσοπρόθεσμη εξέλιξη του καιρού στη χώρα μας;

Ως τις αρχές της νέας εβδομάδας, τα βασικά χαρακτηριστικά του καιρού στην περιοχή μας θα είναι η περιορισμένη απογευματινή αστάθεια, οι κατά 2 με 4 βαθμούς υψηλότερες από τις κανονικές θερμοκρασίες και οι βόρειων διευθύνσεων άνεμοι με ένταση το πολύ 6 μποφόρ. Από  την Τρίτη στη Β. Ελλάδα και την Τετάρτη στην υπόλοιπη χώρα, με τη μεταφορά ψυχρών αερίων μαζών από την Α-ΒΑ Ευρώπη προς την περιοχή μας, θα επικρατήσουν ισχυροί βόρειοι άνεμοι και η θερμοκρασία θα σημειώσει πτώση. Αναμφίβολα, θα σημειωθούν και κάποιες βροχές τοπικού χαρακτήρα και μικρής διάρκειας, αλλά αυτές δεν θα έχουν σχέση με τα αυθεντικά πρωτοβρόχια.