Ελ Νίνιο: η υπερβολή δεν ωφελεί!

 

Ο ΟΗΕ κάνει λόγο για ένα φαινόμενο Ελ Νίνιο που «διογκώνεται μπροστά στα μάτια μας», η βρετανική κυβέρνηση καλεί τους Βρετανούς να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα ενόψει ενός πολύ βροχερού και θυελλώδη χειμώνα, μετεωρολόγοι ετοιμάζονται για το ενδεχόμενο του ισχυρότερου Ελ Νίνιο των τελευταίων 1.000 ετών, ειδικοί μιλούν για τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις και πολλά ΜΜΕ -παραδοσιακά και σύγχρονα- γράφουν για επικείμενους…  Αρμαγεδώνες. Αναμφίβολα, σε πολλές περιοχές του κόσμου θα υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις από το ισχυρό Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη. Όμως, η υπερβολή δεν ωφελεί και αν ήταν να κάνουμε κάτι ως ανθρώπινο είδος, έπρεπε να το είχαμε κάνει εδώ και δεκαετίες, αν και ποτέ δεν είναι αργά.

Θεωρώντας ότι το κλειδί για να βλέπουμε τα πράγματα από τη σωστή γωνία είναι η γνώση, σκέφτηκα να καταθέσω την άποψή μου για το θέμα με τη μορφή οκτώ ερωτοαπαντήσεων.

 

Τι είναι τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια;

Το Ελ Νίνιο  (El Niño) είναι το ωκεάνιο φαινόμενο κατά το οποίο τα νερά του κεντροανατολικού Ειρηνικού κοντά στον Ισημερινό είναι θερμότερα του κανονικού σε σχέση με άλλες περιοχές. Ο όρος Λα Νίνια  χρησιμοποιείται σε αντιδιαστολή με το Ελ Νίνιο για την περίπτωση που οι θερμοκρασίες των νερών του ανατολικού τροπικού Ειρηνικού είναι χαμηλότερες του κανονικού. Με απλά λόγια, το Ελ Νίνιο είναι ο «πυρετός» των νερών του κεντροανατολικού τροπικού Ειρηνικού και η Λα Νίνια είναι η «υποθερμία» τους.

 

Τι είναι το φαινόμενο Ελ Νίνιο - Νότια Ταλάντωση;

Το Ελ Νίνιο - Νότια Ταλάντωση (ENSO) είναι μια περιοδική διακύμανση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας (Ελ Νίνιο) και της ατμοσφαιρικής πίεσης της υπερκείμενης ατμόσφαιρας (Νότια Ταλάντωση) στον Ισημερινό Ειρηνικό Ωκεανό. Με λίγα λόγια, το Ελ Νίνιο - Νότια Ταλάντωση είναι οι δύο πλευρές -ωκεανογραφική και μετεωρολογική- του ίδιου φαινομένου.

 

Γιατί το φαινόμενο Ελ Νίνιο - Νότια Ταλάντωση είναι σημαντικό;

Το ENSO αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιρροής του κλίματος και των καιρικών προτύπων. Επηρεάζει τη θερμοκρασία και τα μοτίβα της βροχόπτωσης σε διαφορετικές περιοχές και συνήθως έχει θερμαντική επίδραση στο παγκόσμιο κλίμα. Το  2024 ήταν η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ως τώρα στον πλανήτη και το γεγονός αυτό συνδέεται με το ισχυρό Ελ Νίνιο του 2023-2024.

 

Ποιες είναι οι κυριότερες επιπτώσεις ενός ισχυρού Ελ Νίνιο;

Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο αυξάνει την πιθανότητα σημαντικών αλλαγών στις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε πολλές περιοχές του κόσμου. Όμως, οι κυριότερες επιπτώσεις  είναι: (α) οι αυξημένες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε μέρη της Νότιας Αμερικής, της ανατολικής Αφρικής και των νότιων Ηνωμένων Πολιτειών, (β) οι συνθήκες ξηρασίας στην ανατολική και βόρεια Αυστραλία, την Ινδονησία, τη νότια Αφρική και μέρη της Νότιας Ασίας λόγω της καταστολής της δραστηριότητας των μουσώνων και (γ) η μειωμένη δραστηριότητα των τροπικών κυκλώνων στον Ατλαντικό.

 

Η ένταση ενός Ελ Νίνιο είναι καθοριστική για τις επιπτώσεις του σε μια περιοχή;

Όχι. Η ένταση ενός γεγονότος Ελ Νίνιο από μόνη της δεν καθορίζει πόσο σοβαρές θα είναι οι επιπτώσεις του σε οποιαδήποτε μεμονωμένη χώρα ή περιοχή, όπως, για παράδειγμα, είναι η Ευρώπη. Οι επιπτώσεις του ποικίλλουν ανάλογα με την τοποθεσία και την εποχή και μπορούν να τροποποιηθούν από άλλους κλιματικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών στον Ατλαντικό ή τον Ινδικό Ωκεανό.

 

Ποια είναι τα νεότερα για την εξέλιξη του φετινού ισχυρού Ελ Νίνιο;

Οι προβλέψεις των μοντέλων που χρησιμοποιούνται από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό δείχνουν μια «εξαιρετικά υψηλή πιθανότητα, σχεδόν 100%», ότι το Ελ Νίνιο θα συνεχιστεί μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027. Τροφοδοτούμενο από τις εξαιρετικά θερμές ωκεάνιες συνθήκες σε όλο τον τροπικό Ειρηνικό, το Ελ Νίνιο αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες σε πολύ ισχυρή ένταση πριν κορυφωθεί προς το τέλος του τρέχοντος έτους, με τις κλιματικές επιπτώσεις να συνεχίζονται και το 2027.

 

Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τη συχνότητα ή την ένταση των φαινομένων Ελ Νίνιο;

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα ή την ένταση των φαινομένων Ελ Νίνιο. Όμως, μπορεί να ενισχύσει τις επιπτώσεις τους, επειδή ένας θερμότερος ωκεανός και μια πιο ζεστή ατμόσφαιρα αυξάνουν τη διαθεσιμότητα ενέργειας και υγρασίας για ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καύσωνες και έντονες βροχοπτώσεις.

 

Εμείς τι κάνουμε;

Η επιστήμη δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για το ότι ο πλανήτης βρίσκεται σε αχαρτογράφητα νερά και αυτά τα νερά θερμαίνονται. Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας αλλά και της ατμόσφαιρας αυξάνονται και ο κόσμος βρίσκεται ήδη στην επικίνδυνη ζώνη ακραίων καιρικών φαινομένων. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι «πρέπει να κερδίσουμε την κούρσα μεταξύ των αυξανόμενων κινδύνων και της δέσμευσής μας να αναλάβουμε δράση για το κλίμα και να προστατεύσουμε τους ανθρώπους». Ο διακεκριμένος καθηγητής στο ΜΙΤ Κέρι Εμάνιουελ είναι πιο σαφής: «Είτε μας αρέσει είτε όχι, μάς  έχουν δοθεί τα ηνία του Φαέθοντα και αν θέλουμε να αποφύγουμε τη μοίρα του, θα πρέπει να μάθουμε πώς να ελέγχουμε το κλίμα».